eFTI od 2027: co musi przygotować przewoźnik

Czym jest eFTI

eFTI to unijne ramy prawne, które pozwalają firmom przekazywać organom kontrolnym informacje o przewozie towarów w formie elektronicznej. Dotyczą transportu drogowego, kolejowego, lotniczego i śródlądowego.

Rozporządzenie 2020/1056 weszło w życie 20 sierpnia 2020 r., a stosuje się je od 21 sierpnia 2024 r. Szczegóły techniczne określają akty wykonawcze i delegowane Komisji, m.in.:

• rozporządzenie wykonawcze (UE) 2024/1942 o procedurach i specyfikacjach dostępu organów do informacji,
• rozporządzenie delegowane (UE) 2024/2024 o wspólnym zbiorze danych eFTI,
• rozporządzenie wykonawcze (UE) 2025/2243 o wymogach funkcjonalnych dla platform eFTI.

Według Komisji Europejskiej pierwsze akty wykonawcze i delegowane weszły w życie w styczniu 2025 r.

Co się zmienia 9 lipca 2027 r.

Od 9 lipca 2027 r. rozporządzenie stosuje się w pełni. Organy państw członkowskich muszą wtedy przyjmować informacje udostępnione elektronicznie przez podmioty gospodarcze za pośrednictwem certyfikowanych platform eFTI.

W tekście rozporządzenia tej daty nie ma. Art. 5 ust. 1 mówi o 30 miesiącach od wejścia w życie pierwszych aktów wykonawczych i delegowanych, a 9 lipca 2027 r. to data, którą z tego zapisu wylicza i podaje Komisja.

Ważne rozróżnienie: obowiązek dotyczy organów, nie przewoźników. Fiński urząd Traficom pisze wprost, że korzystanie z eFTI jest dla firm dobrowolne, a wymagane informacje nadal można pokazać na papierze lub w innej formie elektronicznej.

Jakich informacji dotyczy eFTI

eFTI nie tworzy nowych dokumentów. Obejmuje informacje, których już dziś wymagają przepisy wymienione w rozporządzeniu. Według Traficom w transporcie drogowym są to m.in.:

• informacje z listów przewozowych w przewozach międzynarodowych,
• informacje wymagane przy przewozie towarów niebezpiecznych,
• informacje wymagane przy przewozach kabotażowych.

eFTI nie zastępuje e-CMR. Elektroniczny list przewozowy wynika z Protokołu dodatkowego do Konwencji CMR i reguluje umowę przewozu między stronami. eFTI reguluje to, jak dane trafiają do organów. Firma może korzystać z obu rozwiązań razem albo z każdego osobno.

Pojęcia, które warto znać

• Platforma eFTI: system teleinformatyczny, w którym przetwarza się dane przewozu, np. aplikacja do listów przewozowych (art. 3 pkt 10).
• Dostawca usług eFTI: firma, która na podstawie umowy świadczy usługę eFTI przewoźnikom i innym podmiotom (art. 3 pkt 13).
• Zainteresowany podmiot gospodarczy: przewoźnik, operator logistyczny albo inna osoba odpowiedzialna za udostępnienie informacji organom (art. 3 pkt 14). To Ty.
• Bramka eFTI: krajowy punkt, przez który organy danego państwa łączą się z platformami.
• Wspólny zbiór danych: lista elementów danych, które platformy mają umieć udostępnić organom, określona w rozporządzeniu delegowanym 2024/2024.
• Unikalny identyfikator: odniesienie, które łączy przewóz z danymi na platformie; podmiot przekazuje je organowi przy kontroli (art. 4 ust. 3).

Jak wygląda kontrola w modelu eFTI

Dane przewozu są przechowywane na platformie eFTI, czyli w systemie, z którego korzysta przewoźnik. Inspektor nie przegląda papierów w kabinie, tylko pobiera dane przez bramkę eFTI swojego państwa na podstawie identyfikatora przewozu.

1. Kierowca przekazuje inspektorowi identyfikator przewozu, np. jako kod do zeskanowania.
2. Organ wysyła zapytanie przez krajową bramkę eFTI do platformy, na której są dane.
3. Platforma zwraca dane w formacie maszynowym. Na żądanie organu informacje pokazuje się też w formie czytelnej dla człowieka, na ekranie urządzenia podmiotu gospodarczego (art. 4 ust. 4).

Rozporządzenie wymaga też, żeby platforma rejestrowała każdą operację na danych i zachowywała oryginalne wartości przy zmianach (art. 9 ust. 1). Dla przewoźnika oznacza to, że historia dokumentu musi być pełna i możliwa do odtworzenia.

Certyfikacja platform: stan na październik 2026

Dane w ramach eFTI udostępnia się organom na podstawie danych przetwarzanych na certyfikowanej platformie eFTI, a w stosownych przypadkach także przez certyfikowanego dostawcę usług (art. 4 ust. 2). Według harmonogramu Komisji pozostałe specyfikacje wykonawcze i zasady certyfikacji mają zostać przyjęte do grudnia 2026 r.

Zanim podpiszesz umowę z dostawcą, zapytaj, na jakim etapie są jego przygotowania do certyfikacji i do połączenia z bramkami krajowymi. Podłączenie do bramki testowej nie jest tym samym co certyfikat.

Najczęstsze nieporozumienia

• „Od 2027 r. papier będzie zakazany.” Nie. Rozporządzenie zobowiązuje organy do przyjmowania danych elektronicznych, a nie firmy do rezygnacji z papieru.
• „eFTI to to samo co e-CMR.” Nie. e-CMR dotyczy listu przewozowego jako dokumentu umowy przewozu, eFTI dotyczy udostępniania informacji organom.
• „Wystarczy zdjęcie albo PDF w telefonie.” W modelu eFTI organ pobiera dane w formacie maszynowym z certyfikowanej platformy. Skan nie jest takim źródłem.
• „Podłączenie do bramki testowej to certyfikat.” Nie. Testy z bramką to etap przygotowań, a certyfikację przeprowadza się według zasad, które Komisja dopiero przyjmie.

Czego rozporządzenie wymaga od dostawcy

Przy wyborze narzędzia warto znać wymogi, które dostawca usług eFTI musi spełnić. Art. 10 ust. 1 wymaga m.in., żeby dane przetwarzali tylko uprawnieni użytkownicy, żeby były odpowiednio zabezpieczone i żeby organy miały do nich natychmiastowy i nieodpłatny dostęp. Art. 6 wymaga zachowania poufności informacji handlowych.

Co przewoźnik może zrobić już teraz

eFTI jest dobrowolne, ale korzyść z elektronicznej kontroli dostanie tylko firma, która ma dane przewozu w systemie, a nie na papierze. Przygotowanie warto zacząć od rzeczy, które przydają się niezależnie od terminu:

1. Spisz dokumenty, z którymi jeżdżą Twoi kierowcy: CMR, dokumenty ADR, dokumenty kabotażu, inne wymagane przez klientów.
2. Uporządkuj dane podstawowe: kontrahentów, adresy, numery VAT, pojazdy i naczepy. Dane z bazy przenoszą się do dokumentów bez przepisywania.
3. Przenieś obieg listu przewozowego do aplikacji. Elektroniczny CMR z podpisami stron to dane gotowe do udostępnienia, a nie skan papieru.
4. Sprawdź telefony kierowców. Dokument trzeba pokazać na ekranie urządzenia, także tam, gdzie zasięg jest słaby.
5. Zapytaj dostawcę o plan eFTI: certyfikacja, bramki, terminy.
6. Śledź źródła oficjalne. Daty z prezentacji branżowych bywają przesuwane; wiążący jest Dziennik Urzędowy UE.

eFTI w eCMR One

eCMR One to aplikacja do elektronicznego listu przewozowego dla przewoźników drogowych. Integracja z bramkami eFTI jest w przygotowaniu. Już dziś możesz prowadzić przewóz w aplikacji: wystawić list, zebrać podpisy stron linkiem i mieć dokument w telefonie kierowcy.

Jeśli dopiero zaczynasz, przygotuj pierwszy list w bezpłatnym generatorze CMR, a gdy zechcesz prowadzić przewozy w całości elektronicznie, załóż konto w eCMR One.